انواع کارآفرینی

انواع کارآفرینی کدامند؟

کسانی که کارآفرینی می‌کنند را کارآفرین می‌نامند و آن‌ها مانند همه‌ی انسان‌ها شخصیت‌ها، اهداف و طرز فکرهای مختلفی برای کارآفرین شدن دارند که همین امر موجب شده تا ما شاهد انواع مختلفی از کارآفرینی باشیم. با بررسی کسب و کارهای بزرگ و کوچک، می‌توانید شاهد انواع مختلف کارآفرینی باشید. فاکتورهای مختلفی برای دسته‌بندی انواع کارآفرینی وجود دارد، ولی ما در این مقاله می‌خواهیم انواع کارآفرینی را بر اساس «نوع کسب و کار» و همچنین «نحوه‌ی مدیریت کسب و کار» مورد بررسی قرار دهیم.

انواع کارآفرینی

انواع کارآفرینی بر اساس نوع کسب و کار

کارآفرینی بر اساس نوع کسب و کار، دارای 11 نوع می‌باشد که عبارت‌اند از:

1. کارآفرینی کسب‌وکارهای کوچک
2. کارآفرینی شرکت‌های بزرگ
3. کارآفرینی استارت‌آپ‌ها
4. کارآفرینی بین‌المللی
5. کارآفرینی اجتماعی
6. کارآفرینی محیط‌زیستی
7. کارآفرینی فناوری
8. کارآفرینی نوآورانه
9. کارآفرینی تقلیدی
10. کارآفرینی تحقیقاتی
11. کارآفرینی سایبری (مجازی)

در ادامه هر یک از انواع کارآفرینی ذکرشده در بالا را با جزئیات بیشتری با هم بررسی خواهیم نمود.

انواع کارآفرینی بر اساس نوع کسب و کار

کارآفرینی کسب و کارهای کوچک

کارآفرینی از نوع کسب و کارهای کوچک، در واقع همان کسب و کارهایی هستند که افراد برای کسب درآمدی جهت تأمین مخارج خانواده و خود، آن‌ها را تأسیس می‌کنند. این نوع از کارآفرینی معمولاً با درآمدی نه‌چندان زیاد و صرفاً برای ساخت یک زندگی متوسط، مورد استفاده قرار می‌گیرند؛ البته ناگفته نماند که کسب و کارهای کوچکی هم بودند که تبدیل به شرکت‌هایی بزرگ شده‌اند. این نوع از کارآفرینی شامل مشاغلی همچون: سوپرمارکت‌ها، میوه‌فروشی‌ها، آرایشگاه‌ها، بوتیک‌های لباس، نجاری‌ها، کفاشی‌ها و این قبیل مشاغل می‌باشد، که معمولاً سرمایه لازم برای این مدل کارآفرینی از پس‌انداز شخصی یا قرض گرفتن تأمین می‌شود.

کارآفرینی شرکت های بزرگ

در این نوع از کارآفرینی، ما با شرکت‌های بزرگی طرف هستیم که شروعی پر قدرت دارند و بر اساس سرمایه اولیه‌ی مطمئن یا با تکیه‌بر نوآوری که در محصولات یا خدمات خود دارند، سرمایه‌های بیشتری جذب می‌نمایند. شایان ذکر است که یکی دیگر از راه‌های تبدیل شدن به این نوع از کارآفرینی، ایجاد یک کارآفرینی کسب و کار کوچک است که در نهایت توسط شرکت‌های بزرگ‌تر، خریداری شود.

کارآفرینی استارتاپ ها

همان طور که می‌دانیم، استارتاپ‌ها، کسب و کارهایی هستند که برای تجارت از ایده‌ای نو و خلاقانه برخوردارند. این ایده‌ها می‌تواند در راستای تولید محصول یا خدماتی جدید باشند و یا اینکه در راستای ارائه‌ی یک مدلِ بهبودیافته از محصولات یا خدمات گذشته. شایان ذکر است که یک کارآفرین استارتاپی، باید تمامی جوانب کار و پتانسیل بازار را برای استقبال از محصول یا خدمت نوآورانه‌ی خود، بسنجد و سپس با تأمین مالی و پیدا کردن اسپانسر، شروع به فعالیت کند.

کارآفرینی بین المللی

در این نوع از کارآفرینی، شما کسب و کاری بین‌المللی راه‌اندازی می‌کنید؛ سرمایه‌ی این نوع کارآفرینی می‌تواند از منابع بین‌المللی یا منابع داخلی تأمین شود، اما فعالیت آن حتماً در سطح بین‌المللی صورت می‌گیرد. زمانی این نوع کارآفرینی سوددهی اصلی خود را نمایان می‌سازد که در بازار داخلی، تقاضا بسیار کم باشد و فعالیت در عرصه‌ی بین‌المللی فضای بازتری داشته باشد. همچنین زمانی که بازار داخلی از رقبای گوناگون اشباع شده باشد، کارآفرینی بین‌المللی می‌تواند راهی عاقلانه و پرسود برای کسب و کار به حساب بیاید.

کارآفرینی اجتماعی

همان طور که از اسمش پیدا است، این نوع از کارآفرینی با هدف خدمت‌رسانی حداکثری به جامعه انجام می‌شود و تلاش دارد تا مشکلات و کمبودهای اجتماعی را به واسطه‌ی کارآفرینی، حل نماید. شایان ذکر است که کارآفرینی اجتماعی می‌تواند در زمینه‌های گوناگونی مانند: محیط‌زیست، کاهش فقر، آموزش افراد جامعه، حمایت از افراد کم‌توان، فعالیت‌های بشر دوستانه، حمایت از حیوانات و دیگر مسائل مربوط به جنبه‌های گوناگون اجتماع، شکل بگیرد. هدف و ارزش‌گذاری اصلی این نوع از کارآفرینی، دستیابی به منافع اجتماعی و رساندن سود به جامعه می‌باشد.

گفتنی است کسب و کارهایی که بر اساس این نوع از کارآفرینی شکل می‌گیرند، دارای چارچوب‌ها و قوانین اخلاقی هستند که بر اساس مسئولیت‌های اجتماعی و اهداف بشردوستانه شکل‌گرفته است.

کارآفرینی محیط زیستی

کارآفرینی محیط‌زیستی که با نام «کارآفرینی سبز» هم شناخته می‌شود، نوعی از کارآفرینی است که توجه اصلی آن به حفظ محیط‌زیست و منابع طبیعی می‌باشد. در این نوع از کارآفرینی، استراتژی‌های تجاری و فعالیت‌هایی که برنامه‌ریزی می‌شوند، با تکیه بر «حفظ محیط‌زیست» و «مسئولیت‌پذیری محیط‌زیستی»، بنا می‌شوند. به‌عنوان‌مثال در خدمات یا محصولاتی که این نوع از کارآفرینی عرضه می‌کند، سعی شده است تا از مواد بازیافتی استفاده شود یا موادی استفاده شود که آلودگی کمتری در محیط‌زیست ایجاد می‌کنند. مثلاً یکی از این مدل کارآفرینی‌ها، شرکت‌ها و سرویس‌هایی هستند که روی کتاب‌های الکترونیکی مانور می‌دهند تا از قطع درختان جلوگیری کرده باشند.

کارآفرینی فناوری

در کارآفرینی فناوری، کارآفرینان کسب و کار خود را با تکنولوژی و فناوری‌های مختلف، ترکیب می‌کنند. در این نوع از کارآفرینی، مهارت‌های فنی و دانش فناوری و تکنولوژی با هم ادغام می‌شوند تا محصولات یا خدماتی پیشرو با فناوری‌هایی پیشرفته شکل بگیرند. نکته‌ی مهمی که در کارآفرینی فناوری باید به آن توجه کنیم این است که این نوع کارآفرینی محصولات یا خدماتی ارائه می‌دهد که از نوآوری برخوردار است و می‌تواند دنیای ما را متحول کند. به‌عنوان‌مثال تولید اولین تلفن‌های هوشمند، جزو کارآفرینی فناوری محسوب می‌شود.

کارآفرینی نوآورانه

این کارآفرینی تا حدودی مشابه مدل قبلی است با این تفاوت که در کارآفرینی نوآورانه، نه‌تنها در زمینه‌ی تکنولوژی و فناوری، بلکه در تمامی زمینه‌های دیگر ما شاهد خلاقیت و اختراعی جدید هستیم. کارآفرینانی که در این حوزه از کارآفرینی مشغول هستند، راه‌های جدید برای ایجاد کسب و کار، تولید محصولات و خدمات جدید پیدا می‌کنند؛ به‌عبارتی آن‌ها رهبران دنیای تجارت‌های نوین هستند و تمامی جنبه‌های یک ایده‌ی خلاقانه را در نظر می‌گیرند تا آن را عملی کرده و از آن درآمد کسب کنند. شایان ذکر است که این نوع از کارآفرینی بسیار بلند پروازانه بوده و برای این‌که به ثمر بنشیند، نیاز به سرمایه‌ای بزرگ و همچنین افرادی با ریسک‌پذیری بالا دارد.

کارآفرینی تقلیدی

زمانی که شما سعی می‌کنید ایده‌های موجود را بهبود ببخشید و از آن‌ها به‌عنوان محصول یا خدمتی جدید – با کارایی بیشتر – رونمایی کنید، در واقع کارآفرینی تقلیدی انجام داده‌اید. کسب و کارهایی که بر اساس کارآفرینی تقلیدی به وجود می‌آیند، محصولات و خدماتی که در حال حاضر در بازار موجود هستند و طرفداران زیادی هم دارند، بهبود بخشیده و ویژگی‌های بهتر یا بیشتری را به آن اضافه می‌کنند و سپس به‌عنوان محصولی جدید معرفی می‌کنند. شایان ذکر است که فست‌فودها و کافه‌های زنجیره‌ای، دقیقاً از همین نوع کارآفرینی می‌باشند.

کارآفرینی تحقیقاتی

کارآفرینانی که از مدل کارآفرینی تحقیقاتی پیروی می‌کنند، قبل از اینکه دست به ایجاد یک کسب و کار بزنند، تحقیقات گسترده و بسیار عمیقی را در بازار و افرادِ بازار هدف انجام می‌دهند. در کارآفرینی تحقیقاتی، هرچه شما اطلاعات بیشتری داشته باشد و تجزیه و تحلیل دقیق‌تری انجام داده باشید، در این نوع از کارآفرینی موفق‌تر خواهید بود. شایان ذکر است افرادی که این نوع از کارآفرینی را انجام می‌دهند، ریسک‌پذیری پایینی دارند و تا صد در صد از احتمال موفقیت مطمئن نشوند، دست به ایجاد یک کسب و کار نمی‌زنند.

کارآفرینی سایبری (مجازی)

این دسته از کارآفرینی بر پایه‌ی فناوری اطلاعات و دنیای مجازی شکل می‌گیرد. کارآفرینانِ این حوزه، ایده‌ها و خدمات جدیدی را در دنیای مجازی ارائه می‌دهند که ممکن است تحولی در این دنیای سایبری ایجاد کند. همچنین بد نیست بدانید که برخی از کسب و کارهای آنلاین، بر پایه‌ی معرفی و ارائه‌ی محصولات فقط از طریق دنیای مجازی شکل می‌گیرند. شایان ذکر است که این نوع از کارآفرینی کاملاً آنلاین بوده و فقط در دنیای مجازی (وب‌سایت‌ها و شبکه‌های اجتماعی) صورت می‌گیرد.

انواع کارآفرینی بر اساس نحوه مدیریت

کارآفرینی، انواع مختلفی در نحوه‌ی مدیریت و شکل‌گیری یک کسب و کار دارد که با توجه به نوع کارآفرینی و حوزه‌ای که یک کارآفرین قرار است در آن فعالیت داشته باشد، با هم متفاوت می‌باشند. به‌طور کلی انواع کارآفرینی بر اساس نحوه‌ی مدیریت، به 4 دسته تقسیم می‌شوند که عبارت‌اند از:

1. کارآفرینی خصوصی
2. کارآفرینی دولتی
3. کارآفرینی مشارکتی
4. کارآفرینی اشتراکی

در ادامه هر یک از انواع کارآفرینی ذکرشده در بالا را تشریح خواهیم کرد.

انواع کارآفرینی بر اساس نحوه مدیریت کسب و کار

کارآفرینی خصوصی

در کارآفرینی خصوصی، ایجاد، مدیریت و تأمین مالیِ کسب و کار، توسط یک نفر یا گروهی از افراد – با هدف کسب درآمد و سود – در بخش خصوصی صورت می‌گیرد. بر این اساس، شرکت‌های خصوصی که در جامعه حضور دارند، جزو کارآفرینی خصوصی محسوب می‌شوند. شایان ذکر است کسب و کارهایی که از این نوع کارآفرینی پیروی می‌کنند، ممکن است به دولت هم خدمات یا محصولاتی را ارائه دهند، اما سود اصلی به افراد حقیقی می‌رسد، نه یک سازمان یا شرکت دولتی خاص.

کارآفرینی دولتی

کسب و کارهایی که بر اساس سرمایه‌گذاری‌های دولتی شکل می‌گیرند، کارآفرینی دولتی نامیده می‌شوند. در کارآفرینی دولتی، دولت‌ها با هدف افزایش سطح رفاه و کیفیت خدمات‌رسانی به افراد جامعه، در کسب و کارهایی سرمایه‌گذاری می‌کنند که نتیجه‌ی فعالیت آن‌ها باعث سود کردن جامعه و بهبود سطح زندگی آن‌ها خواهد شد. همچنین گفتنی است که برخی از این کسب و کارها به‌منظور کسب درآمد برای دولت و همچنین ایجاد شغل برای افراد جامعه شکل می‌گیرد.

کارآفرینی مشارکتی

کارآفرینی مشارکتی به نوعی از کارآفرینی گفته می‌شود که افراد یا گروه‌های مختلفی برای ایجاد یک کسب و کار یا تجارت، در یک ایده‌ی کارآفرینی سرمایه‌گذاری می‌کنند. شایان ذکر است که هدف این نوع از کارآفرینی رسیدن به استقلال فردی، افزایش کیفیت زندگی افرادی که سرمایه‌گذاری کرده‌اند و کسب سود از سرمایه‌گذاری به‌صورت گروهی می‌باشد.

کارآفرینی اشتراکی

برخی از ایده‌های کارآفرینی برای اینکه به نتیجه برسند به همکاری بخش خصوصی و دولت، نیاز دارند؛ این نوع از کارآفرینی را اشتراکی می‌گویند. به‌طور معمول در این نوع از کارآفرینی، تأمین منابع مالی از سوی دولت صورت می‌گیرد و انجام و به ثمر رساندنِ آن ایده‌ی کارآفرینی، بر عهده‌ی بخش خصوصی می‌باشد؛ در نهایت سودی که از این کارآفرینی حاصل می‌شود، بنابر توافق اولیه دو طرف، بین آن‌ها تقسیم می‌شود.

سخن پایانی درباره انواع کارآفرینی

همان طور که با هم دیدیم، انواع مختلفی از کارآفرینی وجود دارد که هم در نحوه‌ی مدیریت کسب و کار و هم از نظر هدفی که دارند، متفاوت می‌باشند؛ اگر شما ایده‌ای برای کارآفرینی دارید باید با توجه به توضیحات بالا، نوع آن را برای خود مشخص کنید تا بهتر بتوانید استراتژی‌های تأمین مالی و اجرای آن را پیاده‌سازی نمایید.